Dự thảo Nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng đang được Bộ Xây dựng hoàn thiện với kỳ vọng tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn, đồng thời tạo môi trường pháp lý minh bạch, đồng bộ và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư xây dựng.
Theo Bộ Xây dựng, việc ban hành Nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng là yêu cầu cần thiết để triển khai Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, đồng thời cụ thể hóa các định hướng lớn về hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị và bảo đảm tính tương thích với thông lệ quốc tế.
Dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về xây dựng và thi hành pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để hoàn thiện khung pháp lý về hợp đồng xây dựng theo hướng đồng bộ, minh bạch và giảm thủ tục hành chính.
Về cơ sở pháp lý, Luật Xây dựng 2025 giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung cốt lõi liên quan đến hợp đồng xây dựng như phân loại hợp đồng, nội dung hợp đồng, bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, sửa đổi hợp đồng, tạm dừng, chấm dứt hợp đồng, thanh toán, quyết toán và thanh lý hợp đồng. Nghị định này cũng được xây dựng theo chương trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, bảo đảm tiến độ trình trong tháng 4/2026.
Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, sau hơn 10 năm triển khai, Nghị định 37/2015/NĐ-CP đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý và từng bước minh bạch hóa thị trường xây dựng. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, một số quy định đã bộc lộ hạn chế.
Đáng chú ý, phạm vi điều chỉnh của Nghị định 37 còn hẹp, chủ yếu áp dụng với dự án đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công và PPP, trong khi chưa bao quát đầy đủ các loại hợp đồng xây dựng ở các khu vực đầu tư khác. Một số quy định cũng chưa đủ cụ thể, chưa thống nhất với các luật liên quan như Bộ luật Dân sự, Luật Đấu thầu và chưa có cơ chế xử lý đầy đủ các tình huống phát sinh như biến động giá, kéo dài hợp đồng hoặc thay đổi tiến độ theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định mới mở rộng phạm vi áp dụng cho tất cả các hợp đồng xây dựng, đồng thời thiết kế theo hướng linh hoạt, gồm quy định chung và quy định riêng đối với dự án đầu tư công, PPP để phù hợp hơn với từng loại hình dự án.
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trong đó, dự thảo làm rõ hơn các quy định về thời gian thực hiện, hiệu lực hợp đồng, tiến độ; bổ sung nghĩa vụ lập tiến độ chi tiết đối với một số loại hợp đồng; hoàn thiện cơ chế điều chỉnh giá, đơn giá, khối lượng và tiến độ hợp đồng.
Bên cạnh đó, các quy định về sửa đổi hợp đồng, tạm dừng, chấm dứt hợp đồng, thanh toán, quyết toán và thanh lý hợp đồng cũng được cụ thể hóa, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho các bên trong quá trình thực hiện. Dự thảo đồng thời bổ sung các nội dung liên quan đến xử lý rủi ro, sự kiện bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản, trách nhiệm đánh giá tác động đến tiến độ hợp đồng cũng như cơ chế đơn phương chấm dứt và thanh lý hợp đồng.
Theo Bộ Xây dựng, dự thảo lần này cũng được tinh gọn đáng kể. Nhiều nội dung đã được quy định tại Luật Xây dựng 2025 và các văn bản liên quan được lược bỏ để tránh chồng chéo. So với Nghị định 37, số điều được giảm từ 53 xuống còn 34 điều, cấu trúc được sắp xếp lại theo hướng logic, dễ áp dụng hơn.
Đặc biệt, dự thảo không phát sinh thủ tục hành chính mới, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý hợp đồng, tạo điều kiện để các bên chủ động hơn trong việc sửa đổi, điều chỉnh và thực hiện hợp đồng phù hợp với cơ chế thị trường.
Khi được ban hành và đi vào thực tiễn, Nghị định được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về xây dựng, bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan như Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công, Luật PPP và Bộ luật Dân sự; đồng thời tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng.
(Nguồn: Tổng hợp từ Báo Xây dựng)
