Đầu tháng 3/2026, kinh tế thế giới tiếp tục chịu sức ép từ xung đột Trung Đông, biến động giá năng lượng, rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và bất định thương mại gia tăng. Trong khi đó, Việt Nam vẫn giữ được nhiều động lực tăng trưởng quan trọng như FDI, sản xuất công nghiệp, đầu tư công và chương trình nhà ở xã hội. Với ngành xây dựng – thi công, đây là giai đoạn vừa mở ra dư địa thị trường đáng kể, vừa đặt doanh nghiệp trước bài toán khắt khe hơn về giá vốn, tiến độ, dòng tiền và năng lực quản trị.
Bức tranh kinh tế toàn cầu hiện nay không thể xem là yên ả. IMF dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt 3,3% trong năm 2026 và 3,2% trong năm 2027, nhưng mức tăng trưởng này đi kèm rủi ro lớn từ các cú sốc địa chính trị và thương mại. Thực tế đầu tháng 3 cho thấy căng thẳng đã leo thang nhanh: Reuters ghi nhận giá dầu Brent có thời điểm tiến sát 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt về cuối phiên, phản ánh lo ngại về nguồn cung và vận tải năng lượng qua Trung Đông.
Không chỉ năng lượng, xung đột Trung Đông còn làm tăng chi phí vận tải biển, bảo hiểm hàng hải và rủi ro nguồn cung một số nguyên liệu công nghiệp. Reuters cho biết chiến sự đã gây chấn động hoạt động kinh doanh toàn cầu, từ logistics, hàng không đến các chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào. Với ngành xây dựng, điều này đồng nghĩa rủi ro không chỉ nằm ở giá xăng dầu, mà còn ở chi phí vận chuyển, thời gian giao hàng, giá vật tư và mức độ ổn định của chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, kinh tế Việt Nam vẫn cho thấy sức chống chịu đáng chú ý. Tính đến hết ngày 28/2/2026, Việt Nam thu hút 6,03 tỷ USD vốn FDI; trong đó vốn đăng ký mới đạt 3,54 tỷ USD, tăng 61,5% về giá trị, còn vốn FDI thực hiện đạt 3,21 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm cho cùng kỳ. Chỉ số PMI ngành sản xuất tháng 2 đạt 54,3 điểm, tăng từ 52,5 điểm của tháng 1, cho thấy khu vực sản xuất tiếp tục mở rộng. Đây là nền tảng quan trọng cho nhu cầu xây dựng nhà xưởng, kho bãi, hạ tầng logistics và các công trình công nghiệp phụ trợ.
Bối cảnh mới của kinh tế thế giới và trong nước: Ngành xây dựng bước vào chu kỳ cơ hội đi kèm sức ép lớn
Một động lực lớn khác đến từ đầu tư công và nhà ở xã hội. Năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, với quy mô vốn ở mức kỷ lục: trên 995 nghìn tỷ đồng và vượt 1 triệu tỷ đồng khi tính thêm phần địa phương giao bổ sung và vốn kéo dài. Tuy nhiên, đến ngày 28/2, giải ngân mới đạt 55,74 nghìn tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng giao. Cùng với đó, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu giải ngân trên 95% kế hoạch đầu tư công năm 2026 và hoàn thành trên 110.000 căn nhà ở xã hội trong năm; riêng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2026 được giao cho các địa phương là khoảng 158.723 căn.
Nhìn từ góc độ ngành, cơ hội của doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đang mở ra ở ba trục chính: hạ tầng giao thông và đầu tư công; xây dựng công nghiệp, logistics và nhà xưởng; cùng với nhà ở xã hội và xu hướng công trình xanh. Theo Bộ Xây dựng, đến hết quý III/2025, Việt Nam có hơn 600 công trình xanh với tổng diện tích sàn gần 17 triệu m². Điều đó cho thấy thị trường đang dịch chuyển dần từ yêu cầu “xây được” sang yêu cầu “xây hiệu quả, bền vững và tiết kiệm năng lượng hơn”.
Dù vậy, năm 2026 không phải là năm dễ làm với ngành xây dựng. Giá dầu còn biến động mạnh, vận tải và bảo hiểm hàng hải chịu áp lực, trong khi trong nước bài toán giải ngân, thanh quyết toán, kiểm soát giá vốn và dòng tiền vẫn hiện hữu. Trong một chu kỳ mới nhiều cơ hội nhưng cũng đầy biến động, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp giữ được kỷ luật tài chính, kiểm soát tốt hợp đồng, tiến độ, mua sắm và năng lực thi công thực chất.
(Nguồn tổng hợp IMF; Reuters; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ/Báo Chính phủ; VietnamPlus; S&P Global PMI; Bộ Xây dựng; Nghị quyết 07/NQ-CP và phụ lục chỉ tiêu nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030)
