Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng 2025 đang đề xuất bắt buộc áp dụng BIM đối với dự án từ nhóm B trở lên. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động xây dựng, từng bước chuyển từ quản lý bằng hồ sơ giấy sang quản lý bằng dữ liệu số.
Hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy chuyển đổi số
Bộ Xây dựng hiện đang lấy ý kiến đối với các dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Trong đó, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều về quản lý hoạt động xây dựng được đánh giá có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho toàn ngành.
Theo cơ quan soạn thảo, mục tiêu của Nghị định là tiếp tục thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn.
Một điểm đáng chú ý tại Điều 8 của dự thảo là quy định về ứng dụng BIM trong hoạt động xây dựng. Theo đó, BIM được đề xuất bắt buộc áp dụng đối với các dự án có quy mô từ nhóm B trở lên ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án; đồng thời áp dụng đối với các công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên thuộc dự án. Dự thảo cũng yêu cầu cung cấp dữ liệu BIM cho cơ quan chuyên môn, sử dụng định dạng mở IFC 4.0 trở lên, thiết lập môi trường dữ liệu chung (CDE) và từng bước tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.
Bắt buộc nhưng cần lộ trình khả thi
Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng việc bắt buộc áp dụng BIM là xu hướng tất yếu, song cách triển khai cần phù hợp với năng lực thực tế của thị trường. Theo ThS. Lê Tùng Lâm, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Đà Nẵng, BIM không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là vấn đề chiến lược của ngành Xây dựng trong bối cảnh quản lý dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, nếu áp dụng cứng nhắc cho mọi công trình, đặc biệt khi phần lớn doanh nghiệp trong ngành là doanh nghiệp nhỏ và vừa, rất dễ dẫn tới tình trạng áp dụng hình thức.
Từ góc nhìn này, ông Lâm đề xuất nên phân cấp việc áp dụng BIM theo loại công trình và mức độ phức tạp. Các công trình quy mô nhỏ có thể bắt đầu từ mô hình 3D cơ bản, trong khi các dự án lớn từng bước tiến tới quản lý toàn bộ vòng đời công trình bằng BIM.
Cùng quan điểm, ông Lương Thành Hưng, Phó tổng giám đốc Công ty CP Công nghệ và Tư vấn CIC, cho rằng việc chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc là bước đi hợp lý sau gần một thập kỷ triển khai. Tuy nhiên, để tránh tình trạng làm BIM theo kiểu đối phó, quy định cần làm rõ các yêu cầu cốt lõi như mô hình BIM phải là thành phần pháp lý song hành với bản vẽ, dữ liệu phải đồng bộ, mô hình phải xử lý được xung đột kỹ thuật và chứa các thông tin định danh cần thiết. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của CDE như một nền tảng dữ liệu xuyên suốt, giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý đầu tư xây dựng.
Ở góc độ doanh nghiệp tư vấn chuyên ngành, ông Trần Phúc Minh Khôi, Phó tổng giám đốc Công ty CP Tư vấn thiết kế cảng – biển Portcoast, đánh giá việc bắt buộc BIM với dự án từ nhóm B trở lên là phù hợp về thời điểm. Theo ông, quy định này có thể tạo dòng dữ liệu xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến vận hành công trình, qua đó hỗ trợ tối ưu phương án và kiểm soát tốt hơn tổng mức đầu tư. Dù vậy, dự thảo vẫn cần tiếp tục hoàn thiện ở các nội dung về thông tin phi hình học, tài liệu đi kèm và khả năng tích hợp giữa BIM với GIS để phục vụ quản lý quy hoạch, hạ tầng và đô thị về lâu dài.
Nhìn tổng thể, đề xuất bắt buộc áp dụng BIM được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển của ngành Xây dựng. Tuy nhiên, để đi vào thực chất, chính sách cần đi kèm lộ trình triển khai hợp lý, hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng và năng lực tiếp nhận tương ứng từ cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý. Khi đó, BIM mới thực sự trở thành nền tảng dữ liệu quan trọng cho quản lý xây dựng hiện đại.
(Nguồn: Báo Xây dựng)
